Over Katwijk

Kerngegevens

Aantal inwoners: 63.007
Oppervlak: 31
Website: www.katwijk.nl

Algemeen

Geboren in Katwijk

Peter Barton (1980), journalist, columnist en schrijver
Kees Kraayenoord (1972), gospelzanger
Dirk Kuijt (1980), voetballer
Esther Ouwehand (1976), politica (Partij voor de Dieren)
Jeffrey Talan (1971), voetballer
Charley Toorop (1891-1955), kunstschilderes en lithografe
Tinus Tulp (1955), zanger (plaatselijk bekend, zingt parodieën in Katwijks dialect)
Cees de Vreugd (1952-1998), slager en powerlifter (deelnemer Sterkste Man)
Teunis van der Zwart (*1964), hoornist
John Vooijs (1979), zanger
Ralf Zwitser (1982), schaatser

Cultuur

Katwijk is ontstaan aan de monding van de Oude Rijn. De naam is mogelijk afgeleid van de naam van de Germaanse stam de Chatten.

In de Romeinse tijd was Katwijk van groot belang. Katwijk lag immers op een strategisch punt: de Rijn vormde de noordgrens van het Romeinse Rijk. Het legendarische Lugdunum Batavorum wordt vaak gesitueerd bij Leiden. Deze stad tooit zich daarom al eeuwenlang met deze Latijnse bijnaam. De legerplaats lag echter bij Katwijk. Hij werd gebouwd in de tijd van keizer Claudius (41-54). Lugdunum (thans Lyon) was de geboorteplaats van de keizer terwijl 'Batavorum' uiteraard slaat op de Bataven. De naam kan dus vertaald worden met 'Bataafs Lyon'.

De heilige Willibrordus landde met 11 missionarisen in 690 bij Katwijk, bij de monding van de Oude Rijn. Althans waar nu Katwijk aan Zee ligt. Hij had altijd 11 gezellen bij zich, zoals Jezus met zijn apostelen. Van hieruit begon hij zijn geloof over te brengen naar de Friezen.

In 1231 wordt in de annalen voor het eerst de naam Catwijck genoemd. Honderdvijftig jaar later wordt melding gemaakt van een visafslag op het strand van Katwijk aan Zee.

Bij Koninklijk Besluit van 20 februari 1817 kreeg Katwijk een gemeentewapen. Het wapen bestaat uit een zilveren schild, met daarop een blauw Andreaskruis. (Sint Andreas is van oudsher de beschermheilige van de vissers.)

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is een deel van de bebouwing in Katwijk aan Zee door de Duitsers afgebroken. Het ging om een 200 meter brede strook huizen langs de kust die moesten verdwijnen om plaats te maken voor de Atlantikwall. Pas na de oorlog kreeg de boulevard zijn huidige aangezicht.[2]

Per 1 januari 2006 zijn de buurgemeenten Rijnsburg en Valkenburg samengevoegd met Katwijk. De nieuwe gemeente is doorgegaan onder de naam Katwijk.

De geschiedenis van Rijnsburg gaat ver terug. De nederzetting heette eerst Rudolfsheim. Al in de 6e eeuw was dit dorp een dichtbevolkte plaats aan de oever van De Vliet. In het vroegere graafschap Holland lag bij Rudolfsheim een verdedigingswerk waardoor de naam rond het jaar 1000 veranderde in Rinasburg, het huidige Rijnsburg. In 1133 stichtte Petronella van Saksen er de Benedicter Abdij voor adellijke vrouwen. Deze was nauw verbonden met het Grafelijke Huis van Holland. De fundamenten van de abdij zijn naast de Laurentiuskerk nog te zien. Hier bevindt zich ook het mausoleum waar o.a. Willem I, Floris IV en Floris V zijn bijgezet. Ook is in Rijnsburg het Spinozahuis te vinden. Hier verbleef de wereldberoemde filosoof Benedictus de Spinoza van 1661 tot 1663.

Tegenwoordig kent iedereen Rijnsburg vanwege de bloemen en het jaarlijks evenement het Rijnsburgs Bloemencorso.

Onder de Romeinse keizer Claudius ontstond er een afgebakende grenslinie, de Limes, langs de Oude Rijn en werden diverse legerplaatsen aangelegd. Ook in Valkenburg was zo'n legerplaats, een castellum. Er zijn in Valkenburg overblijfselen gevonden uit de periode 40-260 na Christus. Door de op elkaar gebouwde legerplaatsen heeft Valkenburg het karakter van een terpdorp gekregen. Dit is vandaag de dag nog goed te zien. In het straatwerk van het centrum van het dorp zijn de contouren van het laatste castellum met bronzen doppen in de bestrating gemarkeerd.
In Valkenburg stond de eerste kerk van de gemeente, gebouwd in de 9e eeuw, die later een nieuwe toren heeft gekregen.

Tegenwoordig kennen we Valkenburg van de oudste paardenmarkt van Nederland.

Musea

Katwijks Museum
Dat een museum ook leuk kan zijn, bewijst het Katwijks Museum. Het is gevestigd in een voormalige rederswoning in het centrum van Katwijk, op loopafstand van de Boulevard, het strand en de zee. De woning is in 1888-1889 gebouwd door architect Jesse en geeft een bijzonder sfeervol beeld van het dagelijks leven in Katwijk in de tijd dat de bomschuiten nog vanaf het strand vertrokken.

Wat is er te zien?
Al in de 16e eeuw kwamen schilders naar Katwijk. De schilderkunst kende een grote bloeiperiode van 1880 tot 1914. Toen waren er veel kunstenaars uit binnen- en buitenland in het dorp actief. Sommigen vestigden zich in Katwijk zoals Jan Toorop, B.J. Blommers en Willy Sluiter. Zij speelden een belangrijke rol in de kunstenaarskolonie die vooral bestond uit volgelingen van de Haagse School. Dat zij geboeid werden door het vissersleven blijkt uit de vaste collectie schilderijen, grafische kunst en beeldhouwwerken die het Museum rijk is.

Het hele jaar door zijn er in het museum wisselende tentoonstellingen te zien. Ook hedendaagse kunstenaars komen hierbij aan bod.

In de botenhal laten scheepsmodellen de ontwikkeling van de Katwijkse schepen zien tussen 1600 en 1950. Het waren voornamelijk visserijschepen. Er is ook een model te zien van het hospitaalkerkschip De Hoop II, dat de vissers zo nodig te hulp schoot. Ook werktuigen die een relatie hebben met visserij zijn er te zien.

De Katwijkse klederdracht mag niet ontbreken! In wisselende opstellingen wordt een beeld gegeven van de soms verrassend kleurrijke ontwikkeling hiervan.

Op de bovenste verdieping van het museum is een opstelling over de Romeinse geschiedenis van Katwijk te zien.

In een strandhokje kunt u luisteren naar het echte Katwijkse dialect.

Openingstijden
Het museum is van dinsdag t/m zaterdag van 10.00 - 17.00 uur geopend.
Op zon- en feestdagen is het museum gesloten.

Waar te vinden
Voorstraat 46, 2225 ER Katwijk (ZH)
Tel.: 071 401 30 47
E-mail: info@katwijksmuseum.nl
www.katwijksmuseum.nl

Museum Het Spinozahuis
De wereldberoemde filosoof Benedictus de Spinoza leefde van 1632 (Amsterdam) tot 1677 (Den Haag). Van 1661 tot 1663 woonde hij in Rijnsburg. In die tijd was Rijnsburg een vrijplaats voor 'collegianten', een protestante stroming waaronder hij vrienden had. In de woning van de chirurgijn Hooman had hij een kleine kamer, waar hij lenzen voor optische instrumenten sleep. Daar schreef hij ook zijn overpeinzingen met de ganzenpen neer. Hier ontstond Spinoza's enige werk dat onder zijn naam zou verschijnen, namelijk de uit 1663 daterende inleiding tot de wijsbegeerte van Descartes. Ook schreef hij er de eerste proeven van zijn voornaamste werk de Ethica. Spinoza schreef in het Latijn, de taal van de wetenschappers in die tijd.

Uit overlevering wist men dat Spinoza in Rijnsburg in een voormalig chirurgijnswoning had gewoond, met in de gevel het laatste couplet van de Maysche Morgenstondt van Dirck R. Camphuysen:

Ach! Waren alle Menschen wijs
En wilden daarbij wel!
De Aard waar haar een Paradijs
Nu isse meest een Hel.

In 1896 werd het huis aangekocht en een vereniging opgericht, die er een bescheiden museum heeft ingericht dat in 1899 werd geopend. De bibliotheek, die Spinoza volgens de boedelbeschrijving bij zijn dood in 1766 bezat, kon worden gereconstrueerd. De perkamenten en leren banden vormen nu een verzameling die uniek is in de wereld. In de museumkamers zijn verder nog portrettten te zien en ook facsimile's van brieven en documenten. Ook is er nog een slijpbank voor het slijpen van lenzen voor onder meer microscopen.

Waar te vinden
Spinozalaan 29, 2231 SG Rijnsburg
Tel. 071 402 92 09
Website www.spinozahuis.nl
E-mail vspinoza@xs4all.nl

Openingstijden
Maandag t/m vrijdag van 10.00 - 12.00 uur en van 14.00 - 16.00 uur
Zondag van 14.00 - 16.00 uur

Museum Oud Rijnsburg
Het museum is gevestigd in een gerestaureerd woonhuis uit de 18e eeuw. Het geeft een indrukwekkende kijk op belangrijke archeologische vondsten die dateren uit de periode 600 tot 1700. In het museum zijn dorpshistorische voorwerpen, schilderijen, agrarische gereedschappen en een maquette van het vroegere Abdijcomplex te zien. Het hele jaar door zijn er wisselende exposities.
Waar anders dan in het centrum van het dorp Rijnsburg vindt u het museum. Het ligt op loopafstand van de Laurentiustoren uit 1578, het standbeeld van Graaf Floris V, het mausoleum, de fundamenten van de Romaanse abdijkerk, de historische waterloop De Vliet en het Spinozahuis.

Waar te vinden
Oude Vlietweg 6, 2231 CN Rijnsburg
Tel. 071 402 29 61
Website www.genootschapoudrijnsburg.nl
E-mail info@genootschapoudrijnsburg.nl

Openingstijden
Vrijdag van 19.00 - 21.00 uur
Zaterdag van 10.00 - 16.00 uur

Museum Oud Valkenburg
Het Zuid-Hollandse Valkenburg kent een rijke geschiedenis die mede te danken is aan de Romeinen. Ruim 300 jaar geleden bewaakten zij het meest noordelijke deel van het Romeinse Rijk vanuit vesting Praetorium Agrippinae. Door opgravingen en vondsten kreeg Valkenburg archeologisch internationale allure. In Museum Oud Valkenburg is een permanente tentoonstelling te zien over dit Romeinse erfgoed. Het museum laat ook wisselende thema's zien die betrekking hebben op Valkenburg.
Het museum is gevestigd in een toren met lift, exact op de plaats van de vroegere Romeinse vestiging. Beklim de toren en geniet van het mooie uitzicht op het oude centrum van Valkenburg en het voormalige marinevliegkamp. De toren staat aan het Castellumplein, op een terp die is ontstaan door de bouw van de Romeinse vesting. In het plein zijn de contouren van de vesting met bronzen doppen gemarkeerd in de bestrating. De oude Romeinse heerbaan naar de vesting is gedeeltelijk gereconstrueerd als kunstwerk aan de Torenvlietlaan, zo'n 800 meter zuidelijk van het Castellumplein.

Openingstijden
Op zaterdag van 10.00 - 12.30 uur en op afspraak via tel. 071 40 75 939.

Waar te vinden
Castellumplein 1a, 2235 CN Valkenburg ZH, tel. 071 40 720 84.
Website: www.oudvalkenburgzh.nl, email: vereniging@oudvalkenburgzh.nl.


Vlakbij het museum vindt u een voet- en fietsveer over de Oude Rijn, dat Valkenburg en Rijnsburg met elkaar verbindt. De vaartijden zijn:
maandag t/m vrijdag van 07.30 - 17.30 uur
zaterag en zondag van 09.00 - 17.00 uur

Nationaal Smalspoormuseum
Stoomtrein Valkenburgse Meer
Een leuk uitje voor het hele gezin en een aanrader voor treinliefhebbers! Ga terug in de tijd en maak een ritje met een stroomtrein. Het Nationaal Smalspoormuseum heeft een van de grootste smalspoorcollecties van Europa. Originele stoom- en diesellocomotieven, kipkarren, lorries en stoomtrams bieden een unieke kijk in de geschiedenis van het Nederlandse smalspoor. Deze transportmiddelen werden in de vorige eeuw gebruikt bij steenfabrieken, turfwinning en het aanleggen van wegen, dijken en kanalen. Ze behoren tot het nationaal erfgoed. Verder heeft het museum een uitgebreide collectie van historisch film- en fotomateriaal en diverse maquettes uit binnen- en buitenland.

Niet alleen kijken maar doen!
Het museum biedt plezier voor jong en oud. Maak een ritje langs het Valkenburgse Meer in een trein getrokken door een eeuwenoude originele stoomlocomotief. De rit duurt 45 minuten en is bij de toegangsprijs inbegrepen!

Meer dan een dagje treinen
Het museum ligt aan het Valkenburgse Meer. Dus, als u dan toch in Valkenburg bent, neem dan ook eens een verfrissende duik in het Valkenburgse Meer. Een ideale plek voor watersporters die hier terecht kunnen met hun surfplank. Rondom het meer is een grote ligweide van gras. Een mooiere plek om te picknicken is bijna niet denkbaar. Het Valkenburgse Meer biedt diverse wandel- en fietspaden en een groot - gratis! - parkeerterrein.

Smalspoorbuitenmuseum gaat nieuwe fase in
Met de onthulling van de naam 'Stoomtrein Valkenburgse Meer' door de burgemeester van Katwijk, de heer Wienen, is de nieuwe stoomlocomotievenloods van het Nationaal Smalspoormuseum officieel in gebruik genomen. De loods is een replica van de oorspronkelijke locomotievenloods van de Stoomtram Zutphen-Emmerik in Doetinchem en is onder andere tot stand gekomen dankzij de steun van het VSB-fonds en Fonds 1818. Sinds enkele jaren wordt er door de vrijwilligers van het Smalspoormuseum met man en macht gewerkt aan de realisatie van het 'Smalspoor-buitenmuseum', een openluchtmuseum waarin een groter deel van de collectie kan worden tentoongesteld in de sfeer van vroeger. Burgemeester Wienen prees het enthousiasme van de vrijwilligers en was onder de indruk van wat zij tot nu toe voor elkaar hebben gekregen. De burgemeester gaf verder aan dat er serieus gekeken wordt naar de mogelijkheden om de spoorlijn van het museum door te trekken naar Katwijk.

Intussen zijn weer enkele nieuwe ontwikkelingen op het museumterrein in gang gezet. Zo is begonnen met de bouw van een karakteristieke motorlocomotievenloods en wordt vlak voor de werkplaats gebouwd aan een traverse, waarmee locomotieven gemakkelijk van het ene spoor naar het andere konden worden verplaatst. Het laatste grote project wordt een replica van een tramstationnetje zoals dat in Gorssel staat. Dit gebouw wordt het toekomstige entreegebouw van het Smalspoormuseum.

Het rijseizoen van Stoomtrein Valkenburgse Meer duurt nog tot en met het laatste weekend van september. Het Nationaal Smalspoormuseum is deze maand nog elk weekend geopend en is de nieuwe locomotievenloods te bezichtigen. Meer informatie is te vinden op www.smalspoormuseum.nl

Nieuws (juli 2009)
Het Nationaal Smalspoormuseum heeft een nieuwe aanwinst aan de collectie kunnen toevoegen. Het is een goederenwagon van een trambedrijf uit het oosten van ons land. De wagen die als schuurtje in gebruik was, werd bij toeval door één van de vrijwilligers van het museum ontdekt tijdens zijn vakantie. Wanneer stoomtrambedrijven ophielden te bestaan, eindigden veel goederenwagens als schuur, stal of keet. Zo is smalspoormaterieel niet gesloopt, maar bewaard gebleven. De goederenwagon is niet in een al te beste conditie, maar moet wel op te knappen zijn. De komende tijd is de aanwinst in één van de loodsen van het buitenmuseum te bewonderen.

Openingstijden
Op zaterdag en zondag geopend van 10.30 - 17.00 uur. Op deze dagen kan ook worden ingestapt in de Stoomtrein Valkenburgse Meer.
Tijdends de zomervakantie zijn er extra openingsdagen op dinsdag en donderdag van 12.30 - 16.00 uur. Op deze dagen rijdt een dieseltrein.
De stoomtrein vertrekt om 11.30, 13.00, 14.30 en 16.00 uur.
Ook in het najaar en de winter organiseert het Nationaal Smalspoormuseum speciale stoomtreindagen.Voor de actuele dienstregeling, bijzondere openingsdagen en de evenementenkalender kijkt u op www.smalspoormuseum.nl.

Waar te vinden
Stoomtrein Valkenburgse Meer, J.Pellenbargweg 1, 2235 SP Valkenburg ZH, tel: 071 - 572 42 75, e-mail: info@smalspoormuseum.nl.

Evenementen

Er is meer te doen in Valkenburg
Iedere tweede woendag van september wordt in Valkenburg de oudste paardenmarkt van Nederland gehouden. Deze landelijk bekende markt is beslist een bezoekje waard! De handel in paarden is nog maar beperkt, maar het blijft de kern van een prachtig feest, dat echt leeft in het dorp en dat een week duurt. Er wordt uitgekeken naar de Mart, zoals de Valkenburgers de paardenmarkt en het dorpsfeest aanduiden. Op veel plaatsen in het dorp hangt de aloude geel/rode vlag van Valkenburg. Veel Valkenburgers nemen in de week van de paardenmarkt vakantie om volop van het feest te kunnen genieten. Valkenburgers die buiten het dorp wonen, komen speciaal voor de feestweek terug. Die wil niemand missen!
Er is van alles te doen en te beleven voor iedereen. Jaarlijks terugkerende onderdelen zijn bijvoorbeeld het ringrijden in de Marinus Poststraat, de kermis, de lampionnenoptocht en de taptoe. Wat opvalt is dat dit gaat in een gemoedelijke sfeer. In het dorpscentrum van het oude en historische Valkenburg wordt al lang niet meer gevochten, maar gefeest. Als die oude Romeinen dat eens hadden kunnen meemaken ….

Sport

Katwijk is de thuishaven van drie topclubs in het Nederlandse amateurvoetbal:Quick Boys, VV Katwijk en Rijnsburgse Boys. Daarnaast is Katwijk ook de thuishaven voor de voetbalclubs FC Rijnvogels en Valken '68. Er kan in zwembad Aquamar gezwommen worden bij Z&PC Katwijk. Katwijk is ook de thuishaven van basketbalvereniging Grasshoppers, verschillende tennisverenigingen, volleybalvereniging RVV, Hockeyclub Catwyck, tafeltennisvereniging TTV Rijnsoever, atletiekvereniging Rijnsoever en korfbalvereniging Madjoe te Rijnsburg.

Op vechtsport- en vechtkunstgebied zijn er ook voldoende verenigingen zoals Budo Gym Katwijk en Hong Ying Katwijk en het inmiddels landelijk bekende Kamakura kickboksgala in zalencentrum Tripodia.